Sống ở đời chẳng ai muốn đau khổ và ai cũng muốn hạnh phúc .
Trong cuộc nhân sinh , người ta tìm đủ cách để ngăn ngừa đau khổ hoặc làm vơi đi sự đau khổ, nhưng mục đích chính yếu của người đời vẫn đi tìm hạnh phúc bằng các phương tiện vật chất, không ai nghĩ rằng hạnh phúc là do sự suy nghĩ của chính mình, nói một cách khác hạnh phúc là do tinh thần chứ không phải do thỏa mãn các nhu cầu vật chất.
Tiến bộ khoa học đã giúp nhiều cho con người trong việc nâng cao đời sống và làm giảm bớt những đau khổ, nhưng những tiến bộ đó rõ ràng là không giảm thiểu được những cái khổ của tuổi già, bệnh tật, nghèo đói, hận thù… Như vậy chỉ có sự rèn luyện tinh thần thì mới làm cho con người vượt thoát được những đau khổ này.
Một trong những phương cách hữu hiệu để tâm hồn được bình an chính là thực tập thiền. Thiền có công năng giúp thân tâm an lạc, thấy được thực tại của hoàn cảnh và bản thân mình. Chính nhờ cái thấy này mà chúng ta thoát khỏi những ràng buộc và những bất an ở trong chúng ta. Một cách đơn giản chúng ta có thể rèn luyện thân thể bằng nhiều cách: điền kinh, bơi lội, thể dục… để thân thể được khỏe mạnh nhưng chúng ta có làm gì để tập luyện tinh thần chưa? Đầu óc chúng ta luôn luôn suy nghĩ cả ngày lẫn đêm, không bao giờ được ngơi nghỉ, chúng ta không quan tâm chăm sóc đến nó. Đó là điều thiếu sót lớn. Tập thiền có thể là phương pháp tốt nhất để chúng ta tập luyện tinh thần .
Nhắc đến Thiền chúng ta đều nghĩ rằng việc tập thiền chỉ dành cho người dư ăn, dư mặc, người già nua, người rỗi rảnh và phải có một không gian và thời gian thích hợp cho việc tập thiền. Quan niệm này hoàn toàn không đúng. Thiền có thể tập ở mọi nơi, mọi lúc, không đòi hỏi bất cứ một điều kiện gì ngoài cái ý muốn tập thiền của chính chúng ta. Lâu nay chúng ta nghĩ đến thiền là phải tọa thiền , nhưng thiền còn có nhiều phương pháp khác nhau: thở thiền, đi thiền, nằm thiền, làm việc thiền, nghỉ thiền…
Tập thiền không cần những lý thuyết cao siêu hoặc thực hành khó khăn mà chỉ cần những phương pháp luyện tập giản dị để di dưỡng tinh thần và điều hòa thân xác. Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã viết: “Thiền là đem tâm trở về với thân, đem tâm trở về với tâm, để giúp ta thiết lập được thân và tâm trong giây phút hiện tại… Không phải chỉ trong tư thế ngồi thiền ta mới làm được chuyện này. Khi ta giặt áo, tưới rau, lái xe, rửa bát… ta cũng có thể đặt mình trong trạng thái thân tâm nhất như ấy”.
Trong loạt bài này, tác giả không đề cập đến những pháp thiền cao như tọa thiền, đòi hỏi hành giả phải khổ luyện công phu mà chỉ nêu lên một vài phương pháp tập thiền giản dị mà mọi người đều có thể thực hành được. Thiền là giữ tâm tỉnh táo, linh động để tập trung nhìn sự vật hiện hữu rõ ràng như nó là, phát triển lòng nhân ái, biết mình là ai, ở đâu và đang làm gì . Trong bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta đều phải ý thức một cách rõ ràng các hành động của chúng ta. Trong việc làm, chúng ta cũng chỉ chú tâm vào việc mà chúng ta đang làm, như ăn thì chỉ biết ăn không nghĩ đến thị trường chứng khoán trồi sụt, nghe nhạc thì không càm ràm con cái, lái xe thì phải chăm chú lái không bực dọc vì một vết trầy của một chiếc xe nào đó mới vừa chạm phải… Trong cảm xúc chúng ta phải biết tiết chế các cảm xúc mạnh bằng cách xem các cảm xúc đó (giận hờn, thù ghét, đau khổ…) như là một đối tượng để quan sát. Thực hiện đúng các điều trên là chúng ta đã thực hành được thiền và chúng ta sẽ được thảnh thơi, an lạc.
Lê Tấn Tài
